Αρχική>ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ>Έγκλειστοι φρονιμίτες και άλλοι οδόντες

Έγκλειστοι φρονιμίτες και άλλοι οδόντες

Γενικά, σε κάθε περίπτωση αν ένα δόντι μπορεί να σωθεί με οδοντιατρικές θεραπείες θα πρέπει να διατηρείται στον οδοντικό φραγμό, Για τους τρίτους γομφίους (φρονιμίτες), ωστόσο, η εξαγωγή του δοντιού είναι τις περισσότερες φορές η προτεινόμενη θεραπεία όταν εμφανιστούν προβλήματα.

Η αμερικανική επιστημονική εταιρία των γναθοπροσωπικών χειρουργών (AAOMS) συστήνει μάλιστα την προληπτική εξαγωγή ενός φρονιμίτη αμέσως μόλις ανατείλει, πριν προλάβει να δημιουργήσει οποιοδήποτε πρόβλημα. Γενικά, η εξαγωγή φρονιμίτη είναι από τις πιο συνήθεις περιπτώσεις εξαγωγών στην ηλικία μεταξύ 20-40 ετών.
Είναι γεγονός ότι οι φρονιμίτες είναι πολύ πιο επιρρεπείς στη δημιουργία σοβαρών προβλημάτων στοματικής υγείας από ότι τα υπόλοιπα δόντια. Αυτά μπορεί να επηρεάσουν τον ίδιο τον φρονιμίτη, τα ούλα, το οστό της γνάθου, αλλά και τα διπλανά δόντια.
Ο ιατρός μπορεί να συστήσει την εξαγωγή φρονιμίτη όταν:
Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με εξαγωγή του δοντιού.
Οι κυριότερες καταστάσεις που επιβάλλουν την εξαγωγή ενός φρονιμίτη είναι:
  •  Έγκλειστοι φρονιμίτες, που παραμένουν ‘παγιδευμένοι’ μέσα στη γνάθο και προκαλούν έντονο πόνο.
  •  Ημιέγκλειστοι φρονιμίτες, που έχουν ανατείλει μερικώς από τη γνάθο.
  •  Περιστεφανίτιδα, μια μορφή περιοδοντικής λοίμωξης συνήθης σε ημιέγκλειστους φρονιμίτες.
  •  Περιοδοντίτιδα ή τερηδόνα, λόγω της δυσκολίας καθαρισμού και απομάκρυνσης της μικροβιακής πλάκας.
  •  Οδοντικό ή περιοδοντικό απόστημα, ή κύστες.
  •  Βλάβη σε διπλανό δόντι, είτε άμεσα λόγω επαφής είτε έμμεσα λόγω ανάπτυξης περιοδοντίτιδας, αποστήματος, κλπ.
  •  Τραυματισμοί μαλακών ιστών, όταν ο φρονιμίτης έχει ανατείλει στραβά και τραυματίζει το μάγουλο ή τη γλώσσα.
  •  Ορθοδοντικές ανωμαλίες, λόγω της πίεσης που ασκείται στα υπόλοιπα δόντια.
Όταν εκδηλωθεί κάποιο από αυτά τα προβλήματα ή εκτιμάται ακτινογραφικά ότι θα δημιουργηθεί στο άμεσο μέλλον, ο ιατρός θα επιλέξει την εξαγωγή του φρονιμίτη, με στόχο την ανακούφιση του ασθενή από τον έντονο πόνο και τα άλλα συμπτώματα, αλλά και την προστασία των παρακείμενων δοντιών και των περιοδοντικών ιστών.
Διαδικασία εξαγωγής φρονιμίτη
Ακόμα κιαν ο φρονιμίτης έχει ανατείλει πλήρως, η εξαγωγή του διαφέρει σημαντικά από αυτή ενός οποιουδήποτε άλλου δοντιού .
Λόγω της πιθανής γειτνίασης των ριζών του φρονιμίτη με τα νεύρα της γνάθου επιβάλλεται ο προεγχειρητικός ακτινολογικός έλεγχος ώστε να είναι σαφής η σχετική θέση τους για την αποφυγή δυσάρεστων επιπλοκών.
Η διάρκεια και η δυσκολία της επέμβασης εξαγωγής του φρονιμίτη εξαρτάται από:
  •  Το βαθμό εγκλεισμού, δηλαδή πόσο βαθιά κάτω από τα ούλα μέσα στο οστό είναι το δόντι.
  •  Το μέγεθος και το σχήμα των ριζών του δοντιού.
  •  Τη γωνία με την οποία ανατέλλει.
  •  Την ηλικία και την κατάσταση υγείας του ασθενή.
  •  Την απόσταση των ριζών του δοντιού από τα νεύρα της γνάθου.
Η επέμβαση γίνεται με τοπική αναισθησία, αλλά σε εξαιρετικά δύσκολες περιπτώσεις, σε πολλαπλή εξαγωγή όλων των φρονιμίτων, ή σε ασθενείς με ειδικές ανάγκες ή με οδοντιατρικές φοβίες, μπορεί να επιλεγεί να γίνει κάτω υπό γενική αναισθησία ή υπό ενδοφλέβια καταστολή (μέθη) στο χώρο ενός νοσοκομείου.
Πιθανές επιπλοκές μετά απο εξαγωγή φρονιμίτη
Οι πιθανές επιπλοκές κατά και μετά απο μιά επέμβαση εξαγωγής φρονιμίτη δεν διαφέρουν από αυτές που αναμένονται γενικά μετά απο οποιαδήποτε εξαγωγή Ορισμένες όμως επιπλοκές εμφανίζονται με αυξημένη συχνότητα όταν η εξαγωγή αφορά φρονιμίτες, με πιο ‘επικίνδυνους’ αυτούς της κάτω γνάθου. Αυτές είναι:
Ξηρό φατνίο. Οφείλεται σε πρόβλημα επούλωσης του τραύματος λόγω μη σχηματισμού ή απομάκρυνσης του θρόμβου αίματος απο το φατνίο. Εκδηλώνεται με έντονο πόνο 2-3 ημέρες μετά την εξαγωγή. Η μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης αυτής της μετεγχειρητικής επιπλοκής αφορά τις εξαγωγές φρονιμίτη στην κάτω γνάθο.
Υπαισθησία λόγω βλάβης του φατνιακού ή γλωσσικού νεύρου. Τα δύο αυτά νεύρα περνούν πολύ κοντά από τις ρίζες του φρονιμίτη και μπορεί να τραυματιστούν κατά τη διάρκεια της εξαγωγής. Σε σπάνιες μάλιστα περιπτώσεις μια απο τις ρίζες μπορεί να μπλεχτεί γύρω από το νεύρο προκαλώντας σοβαρό τραυματισμό του όταν προσπαθήσει ο οδοντίατρος να απομακρύνει το δόντι. Τραυματισμός των νεύρων μπορεί να προκαλέσει παροδικό ή και μόνιμο μούδιασμα στη γλώσσα και το πηγούνι, αλλοίωση της γεύσης κ.α.
Προβλήματα στο ιγμόρειο. Αφορά τους φρονιμίτες της άνω γνάθου των οποίων οι ρίζες μερικές φορές εκτείνονται μέσα στην κοιλότητα του ιγμορείου. Η εξαγωγή τους μπορεί λοιπόν να αφήσει ένα άνοιγμα που επιτρέπει την επικοινωνία του στόματος με το ιγμόρειο αυξάνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης ή άλλων επιπλοκών, και απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση για να κλείσει το άνοιγμα αυτό.
Βλάβη σε γειτονικά δόντια. Λόγω της δύσκολης πρόσβασης στο πίσω μέρος του στόματος κατά την εξαγωγή φρονιμίτη είναι αυξημένος ο κίνδυνος ατυχημάτων από λάθος χειρισμό των εργαλείων μέσα στο στόμα που μπορεί να προκαλέσουν βλάβη σε άλλα υγιή δόντια.
Κάταγμα κάτω γνάθου. Ο φρονιμίτης βρίσκεται στο σημείο της γνάθου με το μικρότερο πάχος. Η άσκηση πίεσης κατά την εξαγωγή σε συνδυασμό με την επιπλέον αφαίρεση οστού από την περιοχή για τον απεγκλωβισμό του φρονιμίτη μπορεί να προκαλέσει κάταγμα της γνάθου, ιδιαίτερα σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας με μειωμένη πυκνότητα οστικής μάζας.
Η πιθανότητα να συμβεί κάποια από αυτές τις επιπλοκές μειώνεται σημαντικά όταν την επέμβαση εκτελεί ένας Γναθοπροσωπικός Χειρουργός, ο οποίος έχει την απαραίτητη εξειδίκευση ώστε να προλάβει τις παραπάνω επιπλοκές αλλά κυρίως έχει την εμπειρία να τις αντιμετωπίσει με τον καλύτερο τρόπο εάν και
εφόσον συμβούν. Η συχνότητα επιπλοκών σε εξαγωγές φρονιμίτη εμφανίζεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερη είναι και η ηλικία του ασθενή.
Ακολουθήστε πιστά τις μετεγχειρητικές οδηγίες που θα σας δώσει ο ιατρος σας μετά την εξαγωγή φρονιμίτη για να μειώσετε κατά το δυνατόν τον κίνδυνο επιπλοκών.
 
Τα προβλήματα που εμφανίζονται συχνότερα με τους φρονιμίτες είναι τα εξής:
 
Πόνος κατά την ανατολή τους
Οι φρονιμίτες δεν εμφανίζονται ταυτόχρονα με τα άλλα μόνιμα δόντια, αλλά πολλά χρόνια αργότερα, μεταξύ 17 και 25 ετών. Σε αυτή την ηλικία τα ούλα είναι πλέον πολύ παχύτερα. Κατά συνέπεια, η ανατολή ενός φρονιμίτη μέσα από τα ούλα μπορεί να προκαλέσει αρκετά έντονο πονόδοντο. Μπορεί να εμφανισθεί οίδημα και πόνος στο μάγουλο, το σαγόνι και τα παρακείμενα δόντια, δυσκολία στο μάσημα ή στο άνοιγμα του στόματος. Τα ενοχλητικά συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν από 7 έως 15 ημέρες.
Πολλές φορές οι φρονιμίτες δεν καταφέρνουν να ανατείλουν και παραμένουν παγιδευμένοι στο οστό της γνάθου, πλήρως ή εν μέρει κάτω από τα ούλα, οπότε χαρακτηρίζονται σαν έγκλειστοι (ή ημιέγκλειστοι) φρονιμίτες. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν δεν υπάρχει αρκετός χώρος στο πίσω μέρος του στόματος για να χωρέσει ο φρονιμίτης, είτε γιατί η γνάθος είναι σχετικά μικρή, είτε γιατί τα υπόλοιπα υπάρχοντα δόντια έχουν ήδη καταλάβει όλο το διαθέσιμο χώρο στη γνάθο.
Σε αυτή την περίπτωση η κίνηση τους από το εσωτερικό της γνάθου προς το στόμα διακόπτεται, συνήθως βρίσκοντας σαν εμπόδιο το παρακείμενο δόντι, δηλαδή το δεύτερο γομφίο. Οι έγκλειστοι φρονιμίτες, αργά ή γρήγορα, δημιουργούν προβλήματα είτε προκαλώντας ζημιά στα διπλανά δόντια ή λόγω ερεθισμού των ούλων, μόλυνσης και δημιουργίας αποστήματος (περιστεφανίτιδα).
Τραυματισμός μαλακών ιστών
Μερικές φορές ιδίως όταν υπάρχει σχετική έλλειψη χώρου στη γνάθο, οι φρονιμίτες καταφέρνουν να βρουν κάποια διέξοδο ώστε να ανατείλουν μεν πλήρως αλλά δεν βγαίνουν ευθυγραμμισμένοι με τα άλλα δόντια. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να έχουν κλίση προς τα έξω ή μέσα, προεξέχοντας απο τη γραμμή των υπόλοιπων δοντιών, προκαλώντας ερεθισμό και έλκη στο μάγουλο ή τη γλώσσα.
Βλάβη σε διπλανά δόντια
Αν ένας έγκλειστος φρονιμίτης που παραμένει κάτω απο τα ούλα πιέζει συνεχώς τη ρίζα του παρακείμενου δοντιού, αυτή μπορεί να αλλοιωθεί προκαλώντας πρόβλημα στο δόντι. Αυτό μπορεί να συμβεί σταδιακά χωρίς να υπάρξουν προειδοποιητικά συμπτώματα. Για αυτό όταν κάποιος φρονιμίτης αργεί να ανατείλει πρέπει να γίνεται ακτινογραφία για να εξακριβωθεί η θέση του και να διασφαλιστεί ότι δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο για άλλα δόντια.
Περιστεφανίτιδα
Η περιστεφανίτιδα είναι ένα πρόβλημα που εμφανίζεται κυρίως σε περιπτώσεις ημιέγκλειστων φρονιμιτών. Στην περίπτωση αυτή ένα τμήμα της μύλης του δοντιού καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα ουλικού ιστού κάτω από το οποίο μπορεί να εισχωρήσουν και να παγιδευτούν τροφές και μικρόβια, προκαλώντας
φλεγμονή. Η παρατεταμένη φλεγμονή μπορεί να εξελιχθεί σε λοίμωξη και περιμυλικό απόστημα γύρω από τον φρονιμίτη με επώδυνα συμπτώματα.
Δυσκολία καθαρισμού – Ελλιπής στοματική υγιεινή
Οι φρονιμίτες βρίσκονται βαθιά στο πίσω μέρος του στόματος, σε ένα χώρο δύσκολο να καθαριστεί ακόμη και για εκείνους που γνωρίζουν καλά πώς να βουρτσίζουν τα δόντια τους. Ο καθαρισμός και η απομάκρυνση της μικροβιακής πλάκας γύρω τους γίνεται ακόμα πιο δύσκολη όταν έχουν ανατείλει μερικώς ή υπό κλίση όπως συμβαίνει συχνά. Επίσης, οι ασθενείς με ευαίσθητο αντανακλαστικό εμετού δυσκολεύονται ιδιαίτερα να φθάσουν την οδοντόβουρτσα τόσο βαθιά στο στόμα για να καθαρίσουν τους φρονιμίτες. Η ελλιπής στοματική υγιεινή δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης περιοδοντικής νόσου και τερηδόνας.
Ουλίτιδα - Περιοδοντίτιδα
Η αυξημένη συσσώρευση μικροβιακής πλάκας που παρατηρείται στους φρονιμίτες είτε λόγω της δυσκολίας πρόσβασης είτε λόγω της ανατομικής θέσης του δοντιού (πχ. κλίση) δημιουργεί συχνά προβλήματα ουλίτιδας που μπορεί να εξελιχθεί σε περιοδοντίτιδα. Η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει την καταστροφή του οστού όχι μόνο γύρω από το φρονιμίτη αλλά να επηρεάσει και το γειτονικό δόντι.
Τερηδόνα
Η μικροβιακή πλάκα εκτός από ουλίτιδα μπορεί να προκαλέσει τερηδόνα στον φρονιμίτη ή και στο διπλανό δόντι. Ο παρακείμενος γομφίος αντιμετωπίζει μερικές φορές μεγαλύτερο κίνδυνο τερηδόνας από τον φρονιμίτη, ιδίως αν ο φρονιμίτης έχει ανατείλει με κλίση προς τα εμπρός και ακουμπά υπό γωνία στο δεύτερο γομφίο δημιουργώντας ένα κενό χώρο ανάμεσα στο σημείο επαφής και τα ούλα. Στο χώρο αυτό συσσωρεύονται τροφές και μικρόβια που είναι αδύνατον να απομακρυνθούν με το βούρτσισμα, και που γρήγορα θα προκαλέσουν τερηδόνα στην πιο ευαίσθητη περιοχή κοντά στη γραμμή των ούλων. Ο φρονιμίτης είναι το δόντι που τερηδονίζεται πιο εύκολα από οποιοδήποτε άλλο στη στοματική κοιλότητα.
Ορθοδοντικά προβλήματα
΄Ενας φρονιμίτης στην προσπάθεια του να ανατείλει μπορεί να προκαλέσει μετακίνηση των υπόλοιπων δοντιών αλλοιώνοντας τη σωστή σύγκλειση, δημιουργώντας συνωστισμό, και καθιστώντας αναγκαία μια ορθοδοντική θεραπεία (ή ακόμη χειρότερα καταστρέφοντας το αποτέλεσμα μιας προηγηθείσας ορθοδοντικής θεραπείας). Πολλές φορές επιβάλλεται η εξαγωγή τους για να προστατευθεί η σωστή θέση των δοντιών.
Κύστες
Αν και η συχνότητα εμφάνισης κύστεων γύρω από ένα έγκλειστο φρονιμίτη είναι χαμηλή, όταν συμβαίνουν, μπορεί να προκαλέσουν εκτεταμένη βλάβη στο οστό της γνάθου ή και στα διπλανά δόντια.
Προβλήματα Κροταφογναθικής ?ρθρωσης
Μερικές φορές ένας φρονιμίτης παρεμβαίνει στην αρμονική κίνηση των δοντιών. Κατά την μάσηση ασκείται πίεση στην άρθρωση και τους μύες της γνάθου προκαλώντας πονοκεφάλους, μυϊκούς σπασμούς και άλλα προβλήματα
Κάταγμα γνάθου
Η ανάπτυξη του φρονιμίτη στο πίσω μέρος της γνάθου μειώνει τη μάζα του οστού στο σημείο όπου η γνάθος έχει το μικρότερο πάχος και όπου ασκείται η μεγαλύτερη πίεση. Η μειωμένη μηχανική αντοχή αυξάνει την πιθανότητα για ένα
κάταγμα γνάθου αλλά αυτή είναι εξαιρετικά μικρή. Ο κίνδυνος γίνεται σημαντικά μεγαλύτερος και υπολογίσιμος αν ο φρονιμίτης δημιουργήσει περιοδοντικά προβλήματα, αποστήματα και κύστες, που καταστρέφουν και αποδυναμώνουν περαιτέρω το οστό της γνάθου.
 
Τα περισσότερα από τα προβλήματα που παρουσιάζονται στους φρονιμίτες αντιμετωπίζονται με την εξαγωγή τους.
Το 85% των τρίτων γομφίων θα χρειαστεί τελικά να εξαχθεί (σύμφωνα με American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons). Οι παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με τους φρονιμίτες γίνονται συχνότερες με την πάροδο της ηλικίας. Είναι ευκολότερο και πιο ασφαλές να γίνει προληπτικά μια εξαγωγή (ειδικά μια χειρουργική εξαγωγή φρονιμίτη) σε νεαρή ηλικία γιατί:
οι ρίζες του φρονιμίτη δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως το οστό γύρω του έχει μεγαλύτερη ελαστικότητα ο ασθενής είναι γενικά σε καλύτερη κατάσταση υγείας δεν έχουν δημιουργηθεί προβλήματα σε παρακείμενα δόντια η επούλωση του τραύματος είναι ταχύτερη. Καθώς οι φρονιμίτες δεν είναι απαραίτητοι για την πλήρη και σωστή λειτουργία του στόματος δεν υπάρχει λόγος να διακινδυνεύουμε μελλοντικά προβλήματα διατηρώντας τους στο στόμα.
Μία από τις περιπτώσεις όπου οι οδοντίατροι συμφωνούν ότι είναι καλύτερο να γίνει προληπτική εξαγωγή φρονιμίτη είναι όταν ήδη έχει αφαιρεθεί ένας φρονιμίτης από τη μια πλευρά της γνάθου. Τότε μπορεί να εκτιμηθεί ότι πρέπει να εξαχθεί και ο φρονιμίτης της άλλης γνάθου. Αυτό εξαρτάται από την σχετική θέση του και το αν έχει χάσει την αντιστάθμιση του, οπότε έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να μετακινηθεί και να δημιουργήσει προβλήματα.